målestasjon-laksfors
Eit bilde av målestasjonen på Laksfors som viser noko av området med grus. Temperaturmåleren er det vesle kvite instrumentet som er montert eit stykke opp på den høge masta. Foto: Torleif Helle Gangstø Skaland.

Kvifor ikkje alle høge målingar blir rekordar

På laurdag klatra gradestokken ved ein målestasjon i Laksfors til 35,6 grader. Dette tilsvarer Noreg sin varmerekord frå Nesbyen i 1970. Men etter å ha undersøkt stasjonen, underkjenner Meteorologisk institutt målinga frå Laksfors - og her er forklaringa.

Meteorologisk institutt har vurdert flybilete, tidlegare dokumentasjonsbilete og nye bilete av målestasjonen og området rundt. Rekorden vert underkjent fordi den nærliggande vegetasjonen er for høg og fordi underlaget temperaturmålaren står på blir for varmt og forstyrrar målinga.

Utfordringar med temperaturmålingar

Vegetasjon med nærleik til temperaturmålarar skal ikkje vere for høg, i følge tilrådingar frå Verdas meteorologiorganisasjon (WMO). Biletmaterialet viser tydeleg at vegetasjonen i området rundt stasjonen i Laksfors er høgare enn tilrådd.

Underlaget temperaturmålarane står på skal helst vere kortklipt gras. Biletmaterialet frå Laksfors viser også at det er mykje grus i nærleiken av stasjonen. Grus vil fungere som ei varmekjelde på solfylte dagar. Grusen i Laksfors er lys, og det er noko vegetasjon i grusen, noko som gir mindre oppvarming enn om det hadde vore svart asfalt. Likevel blir målaren påverka av underlaget, særleg på slike varme og vindstille dagar som det var på laurdag.

Ein av grunnane til WMO sine tilrådingar er at ein stasjon ikkje berre skal representere akkurat den flekken som han står på, men eit større område. Den målte temperaturen i Laksfors på laurdag var nok den temperaturen som ein person ville ha opplevd ved stasjonen akkurat då, men dersom denne personen hadde flytta seg litt unna stasjonen, ville nok temperaturen ha endra seg.

– Det blir litt som å oppleve temperaturen i solveggen på hytta, forklarar forskar ved Avdeling for observasjonskvalitet og databehandling ved Meteorologisk institutt, Mareile Astrid Wolff.

Spesielt for rekordar

Målestasjonar for temperatur, vind, nedbør og snødjupne er sette opp for ulike føremål, som for eksempel klimastatistikk, vêrvarsling og tryggleik. 

– Sjølv om ei temperaturmåling ikkje vert godkjent som ein rekord i klimastatistikken, som har dei strengaste kravea til nøyaktigheit, kan målinga fint brukast til andre føremål, fortell direktør for Observasjons- og klimadivisjonen ved Meteorologisk institutt, Cecilie Stenersen.

Kva gjer Meteorologisk institutt for at målestasjonane skal vere så pålitelege som mogleg?

Meteorologisk institutt har rutinar for preventivt vedlikehald av målestasjonane. Dette inkluderer både automatiske og manuelle kontrollar og at alle stasjonar blir inspiserte av instituttet minimum kvart tredje år.